Pap, mam, dit is mijn vriend(in)!

Verandert er iets voor ouders als hun kind voor het eerst een liefdesrelatie heeft?

Verliefd zijn is meer dan dwepen met een popster of met dat leuke buurmeisje. Als twee jongeren inderdaad een relatie aangaan, is dat een belangrijk zichtbaar signaal dat ze zich gaan losmaken van hun ouders. Op dat moment gaan jongeren ook in emotioneel opzicht hun eigen weg.

Hoe ervaren ouders dat?

Vaders zijn vaak bang dat ze hun dochter verliezen. Ze hebben de neiging jaloers te zijn. In elk geval bekijken ze de vriend, de jonge concurrent, met kritische blik. Anderzijds zijn vaders meestal trots als hun zoon zijn eerste vriendin heeft en ze accepteren het meisje meestal welwillend. Bij moeders hangt het ervan af, hoe ze het zelf heeft ervaren: als zij goede ervaringen heeft opgedaan in de tijd dat ze zelf voor het eerst verliefd was, dan kijkt ze positief terug en vindt het fijn voor haar dochter. Maar het kan ook zijn dat ze haar dochter wil behoeden voor onaangename ervaringen en dan kan ze angstig reageren op de nieuwe situatie door dingen te verbieden of het contact met het vriendje aan regels te onderwerpen. Vriendinnen van een zoon worden door moeders ervaren als vrouwelijke aanwinst in de familie of als concurrente. Afhankelijk daarvan wordt een vriendinnetje geaccepteerd of op afstand gehouden.

Zijn er overeenkomsten in de reacties van vaders en moeders?

Beide ouders ervaren de eerste liefdesrelatie van hun kinderen als een teken dat ze zelf een generatie gaan opschuiven en daarom zijn ze vaak wat weemoedig, soms zelfs afgunstig als ze het jonge stel zien. Ouders kunnen hun kinderen het beste een goede relatie gunnen als hun eigen relatie goed is. Dan ontdekken ze namelijk de mogelijkheid om zelf weer meer als stel te gaan leven en minder als voortdurend verantwoordelijke ouders.

Is de nieuwe partner van een kind een soort bevrijding?

In zekere zin wel, omdat ouders niet langer de enige aanspreekpersonen zijn om het over gevoelens te hebben, want de vriend of vriendin kan ook troosten, kalmeren, opvrolijken of moed inspreken.

Maar soms kunnen prille relaties toch ook zorgelijk zijn?

Als ouders merken dat de relatie geen goed effect heeft op hun kind, dan maken ze zich daar natuurlijk zorgen over. Veel ouders zijn vaak bezorgd over een relatie als de partner veel ouder is of uit een heel ander milieu komt. De angst dat zo’n relatie niet in balans is of te veel kan eisen van jongeren is niet geheel ongegrond.

Kunnen ouders zich daar dan beter mee bemoeien?

Ouders zouden in geen geval kwaad moeten spreken over de partner of de omgang verbieden. Als ouders de relatie afwijzen, houden jonge mensen die erg verliefd zijn juist nog sterker aan elkaar vast. In dat geval kun je als ouder beter over je persoonlijke gevoelens en ervaringen vertellen. Bijvoorbeeld wat je in je eigen relaties fijn vond en wat juist niet. En in oprechte bewoording je eigen bedenkingen formuleren, zonder er regels van te maken. Opgroeiende pubers zoeken ruzie met hun ouders, maar ze hangen ook nog erg aan hun ouders en luisteren vaker naar hen dan ze willen toegeven.

Met de komst van de liefde wordt ook seksualiteit weer een belangrijk onderwerp. Moet je als ouder daarover beginnen?

Het beste kun je open blijven staan voor alle onderwerpen die je kind met je wil bespreken. Dan kan het ook met vragen over seksualiteit bij je komen. Doet je kind dit niet, is dat nog geen signaal dat het schort aan vertrouwen: de meeste jongeren vinden het pijnlijk om met hun ouders over seks te praten. Als ouders kun je dat onderwerp ook beter niet opdringen. Algemene, zakelijke informatie over voorbehoedmiddelen bijvoorbeeld, of hoe je je tegen hiv kunt beschermen is belangrijk en nuttig als je kind geslachtsrijp wordt. En in zo’n gesprek kun je dan ook laten merken dat seks, als je de nodige voorzorgsmaatregelen hebt getroffen, vooral ook fijn is.