Anorexia Nervosa

De invloed van de media

De broodmagere Victoria Beckham. Angelina Jolie die direct na de geboorte van haar tweeling weer in haute couture op de rode loper verschijnt. Videoclips vol strakke lijven in minuscule bikini's. En jouw opgroeiende dochter, die met haar rolletje puppyvet en haar onzekerheid over haar ontwikkelende lijf wordt gebombardeerd met deze, vaak ook nog eens met photoshop bewerkte 'rolmodellen'. Geen wonder dat de jeugd van tegenwoordig ten prooi valt aan anorexia en boulimia. Maar is dat wel zo?

Nee, zegt het Trimbos Instituut: volgens hun gegevens is het aantal anorexiapatiënten al zo'n vijftig jaar stabiel. Het is maar een van de misverstanden die de ronde doen over deze psychische aandoening. Maar of het nou de schuld van filmsterren is of puur 'tussen de oren' ontstaat, feit is dat tienermeisjes (90-95 % van de mensen die lijden aan een eetstoornis is vrouw) kwetsbaar zijn en een eetstoornis kunnen ontwikkelen.

Wat zijn de alarmsignalen?

De helft van alle kinderen (waarvan 90% van de meisjes) tussen 9 en 13 jaar vindt zichzelf te dik. Meer dan 30% van deze kinderen volgen een dieet, hoewel er maar een paar zijn voor wie dat echt noodzakelijk is. Bij sommige van deze kinderen gaan de onderwerpen gewicht, eten en honger lijden vanaf dat moment al hun leven beheersen. Ze hebben een eetstoornis opgelopen. Wat kun je daar als ouders aan doen? Om te beginnen is het zaak om contact met ze te houden, te weten wat ze bezighoudt en wat ze denken.

Vroeger snoepte je dochter zo graag en nu ontzegt ze zichzelf steeds meer 

Het is dus van belang om de alarmsignalen voor een eetstoornis te zien zonder je kind voortdurend wantrouwig te bekijken of zelfs te gaan controleren. Stel, je dochters eetpatroon verandert. Vroeger at ze altijd alles en ze snoepte ook graag. Maar nu wekt ze de indruk dat ze zichzelf steeds meer ontzegt. Dat is absoluut een alarmsignaal. Wat je beslist wel moet doen: je dochter er voorzichtig op aanspreken. Wat je beslist niet moet doen: mopperen of zelfs schelden!

Met gespitste oren luisteren als de smoezen zich opstapelen

Als smoes op smoes wordt gestapeld (“Ik voel me niet lekker”, “Ik heb bij mijn vriendin al gegeten”, “Ik heb geen honger”), dan is duidelijk dat dit kind de gemeenschappelijke maaltijd wil ontlopen. Dat hoeft niet per se te duiden op anorexia, het kan ook het begin zijn van boulimia, want mensen met deze aandoening eten bij gemeenschappelijke maaltijden bijzonder weinig en eten hun buikje later stiekem kogelrond. De overgang tussen boulimia, Binge Eating (grote hoeveelheden eten zonder te compenseren door braken, laxeermiddel of sport) en anorexia verloopt vloeiend: vandaag 300 calorieën, morgen 10.000. Vaak zijn eetstoornissen niet heel duidelijk afgebakend, boulimia-patiëntes vasten wel eens, anorexiapatiëntes laten zichzelf soms braken.

Geen verwijten

Verontrustend is het als je kind ineens veel gewicht verliest. Dan moet je echt proberen om het gesprek aan te gaan. Het is in dat geval vooral van belang om voorzichtig aan te kaarten dat je de veranderingen in gedrag hebt waargenomen. In plaats van “Je hebt dus toch een eetprobleem”, “Je wordt steeds maar dunner” of “Geef het nu maar toe, je eet stiekem” kun je beter zeggen: “Het valt ons op dat je anders eet dan vroeger. Kun je dat uitleggen?” Probeer zoveel mogelijk ik-boodschappen te gebruiken en niet beledigd te reageren als je kind je afwijst. Laat het onderwerp een paar dagen rusten en probeer dan opnieuw een gesprek aan te gaan. Lastig? Inderdaad. In dat geval moet je als ouder soms boven jezelf uitstijgen…

Deskundige hulp zoeken

Zelfs als je een kind betrapt bij het overgeven is het beter om er geen enorme scène van te maken, maar steeds op vertrouwd niveau te handelen. Je bereikt namelijk niets met opmerkingen als “Dat gebeurt niet nog een keer” of “Dat wil ik niet meer zien!” Sommige moeders zeggen dan alleen maar “Wat doe je me aan?”, maar dat wakkert het schuldgevoel alleen maar aan en zorgt voor nog meer druk. Straffen, verbieden of regels stellen over wat en hoeveel er aan tafel moet worden gegeten helpen in dit geval niets. Als een eetstoornis eenmaal in het leven van je kind zijn intrede heeft gedaan, kun je je kind er meestal alleen met professionele hulp weer vanaf helpen. 

Dit zijn de eerste signalen 

• Je kind ontzegt zich steeds meer levensmiddelen omdat ze zogenaamd dik maken,
• Je kind doet een berg sla of groente op zijn bord, zodat het er ‘vol’ uitziet,
• Je kind verdeelt het eten tijdens gemeenschappelijke maaltijden in piepkleine porties, om tijd te winnen,
• Je kind verwijt jou als ouder dat je te vet kookt,
• Je kind heeft opeens geen trek meer in vroegere lievelingsgerechten,
• Je kind klaagt vaak over buikpijn, misselijkheid of gebrek aan eetlust als jullie met het gezin aan tafel gaan,
• Je kind verzint uitvluchten om niet aan gemeenschappelijke maaltijden te hoeven meedoen,
• Je kind gaat opvallend vaak op de weegschaal staan,
• Je kind is duidelijk zwaarder of lichter geworden,
• Je kind verslindt tijdschriften, boeken of websites die over diëten gaan.
• Je kind wil per se laxeermiddelen slikken, zogenaamd vanwege verstopping (of slikt ze stiekem),
• Je kind geeft steeds weer over (geuren en sporen op het toilet),
• Je kind legt zichzelf steeds meer 'eetregels' op, bijvoorbeeld van vlees eten via gematigd vegetarisme naar stikt veganisme.

Vermoed je een eetprobleem bij je kind? De kans is helaas groot dat zij of hij het zal ontkennen en in ieder geval geen hulp accepteert. Je kan sowieso je huisarts bezoeken en die zal jullie verder doorverwijzen naar bijvoorbeeld een psycholoog of een therapiegroep. Ook zijn er in bijna elke regio wel zelfhulp- of lotgenotengroepen actief die je op eigen initiatief kan bezoeken.

 De volgende organisaties bieden hulp aan (familieleden van) mensen met een eetstoornis:

Stichting Anorexia en Boulimia Nervosa

Stichting Labyrint/in Perspectief