Mogelijke oorzaken voor onvruchtbaarheid

Levensstijl is van grote invloed

Een onvervulde kinderwens is een probleem dat beide partners betreft. Er is echter niet altijd sprake van een ziekte bij het uitblijven van een gewenste gezinsuitbreiding. De levensstijl heeft een grote invloed op de vruchtbaarheid. Met name stress, overmatig alcohol- en koffiegebruik, roken en ook psychische aspecten kunnen een negatieve invloed hebben. Vrouwen met een sterk over- of ondergewicht kunnen hun vruchtbaarheid in dezelfde mate beïnvloeden als bepaalde medicijnen. Als je graag een baby wilt, is het daarom goed om eerst eens kritisch te kijken naar je manier van leven.

Onderzoek naar de oorzaken

Aan een vruchtbaarheidsbehandeling gaan altijd uitgebreide onderzoeken en een persoonlijk adviserend gesprek vooraf. De vrouw kan bij haar gynaecoloog haar cyclus laten onderzoeken. De arts bekijkt via een echoscopie hoe het eiblaasje zich ontwikkelt. Bovendien worden verschillende hormoonwaarden in het bloed gemeten. Dit geldt vooral voor het "luteïniserend hormoon" (LH), dat zorgt voor een eisprong. Wanneer de cyclus onregelmatig is zal de arts adviseren om met behulp van bepaalde urinetests de vruchtbare dagen nog nauwkeuriger dan voorheen te bepalen.

Ook de man moet zich laten onderzoeken. Bij de androloog (over het algemeen een uroloog of huidarts die zich heeft gespecialiseerd) kan hij snel en eenvoudig een spermiogram laten maken. De androloog onderzoekt het sperma, en dan met name de hoeveelheid zaadcellen, de beweeglijkheid en de vorm van de cellen. Als richtwaarde geldt tenminste 20 miljoen zaadcellen per milliliter sperma. Hiervan moet de helft goed beweeglijk zijn. Wanneer het spermiogram afwijkingen vertoont, wordt na een bepaalde periode het sperma nog eens onderzocht. Want een spermiogram is een momentopname. Acute infecties kunnen bijvoorbeeld de vruchtbaarheid tijdelijk beïnvloeden. Een paar weken later kan het resultaat er al weer veel beter uitzien.

Wanneer de menstruatiecyclus en het spermiogram normaal zijn, wordt er gekeken of de eileiders open zijn. Dit wordt getest door middel van een poliklinische kijkoperatie. De arts bekijkt het trechtervormige uiteinde van de eierstokken met een kijkbuis, die door de buikwand in de buikholte van de vrouw wordt gebracht. Tegelijkertijd spuit een assistent via de baarmoeder een gekleurde vloeistof in de eileiders. Wanneer de vloeistof zonder problemen in de buikruimte vloeit, is alles in orde. De eileiders zijn dan open. Myomen, cystes of vervormingen van organen kunnen met een echo worden vastgesteld. Soms voert de arts ook een hysteroscopie uit.  Urinetests of een uitstrijkje geven informatie over mogelijke infecties.

De hormoonwaarden van de man kan de arts door middel van een bloedtest vaststellen. Hij zal ook de zaadbal, de balzak en de zaadstreng aftasten en de grootte en vorm van de zaadbal bekijken. Mogelijkerwijze onderzoekt de arts via de endeldarm ook de prostaat en de zaadblaas. Eventuele infecties kunnen door een urinetest worden uitgesloten.

De postcoïtale test of de Sims-Huhnertest is ook nog mogelijk. Deze test wordt rondom de eisprong en tot maximaal twaalf uren na het geslachtsverkeer uitgevoerd. Hierbij wordt wat slijm van de baarmoeder genomen en onder de microscoop onderzocht. Er wordt gekeken of en hoeveel beweeglijk zaad aanwezig is. De test geeft informatie over eventuele onvruchtbaarheid van de man of over een ongezond vaginaal milieu. Daarnaast kan de test een mogelijke sperma-allergie aantonen.

Na deze serie onderzoeken is de oorzaak voor de kinderloosheid vaak bekend. Bij ongeveer 40 procent van de gevallen ligt de oorzaak bij de man. Dit percentage is eveneens 40 procent bij de vrouw.  Bij 20 procent ligt de oorzaak bij beiden of is er geen oorzaak te vinden.